Amadeus, Miloš Forman tarafından yönetilen 1984 yapımı bir Amerikan epik drama filmidir. Peter Shaffer, filmi Alexander Puşkin’in 1830 tarihli Mozart ve Salieri adlı oyunundan esinlenerek kaleme aldığı kendi tiyatro oyunundan uyarlamıştır. Shaffer eseri, 18. yüzyıl Viyanası’nda yaşayan iki besteci Wolfgang Amadeus Mozart (Tom Hulce) ve Antonio Salieri (F. Murray Abraham) arasındaki orkestral rekabeti kurgusal bir düzlemde ele aldığı için “gerçek bir tema üzerine bir fantezi” olarak tanımlamıştır. Salieri, Mozart’a duyduğu mesleki hayranlık ile kıskançlıktan kaynaklanan nefreti arasında bir denge kurmakta zorlanır ve Tanrı’dan intikam alma yöntemi olarak Mozart’ın kariyerini mahvetmeye karar verir.
1823 yılında, yaşlı besteci Antonio Salieri intihara teşebbüs eder ve bir akıl hastanesine yatırılır. Wolfgang Amadeus Mozart’ı öldürdüğünü iddia eder. Genç bir Katolik rahip olan Peder Vogler, Salieri’yi günahlarını Tanrı’ya itiraf etmeye teşvik eder. Vogler kendisini tanıyamayınca, Salieri hafızasını tazelemek için üç eski melodi çalar. Vogler ilk ikisini (Salieri’nin bestelediği eserleri) tanıyamaz ancak üçüncüyü (Eine kleine Nachtmusik) hemen tanıyınca rahatlar. Salieri, huysuz bir tavırla eseri Mozart’ın bestelediğini açıklar.
Salieri itirafına, çocuk dâhi Mozart hakkındaki hikâyeleri dinleyerek büyüdüğünü söyleyerek başlar. Gençliğinde müziğe tutkuyla bağlı olsa da, babası onun bu sanat dalında eğitim almasını yasaklamıştır. Salieri; eğer Tanrı onu Mozart gibi ünlü bir müzisyen yaparsa, O’na sadakatini, iffetini ve gayretini sunacağına dair bir vaatte bulunur.
Yazar ve Yönetmen Yaklaşımı
Yazar Peter Shaffer ve yönetmen Miloš Forman, en başından beri, gerçeklere yalnızca gevşek bir şekilde dayanan ve izleyiciyi eğlendirmeyi amaçlayan bir drama yaratma arzularını açıkça dile getirmişlerdir. Forman, ne oyunun ne de filmin “bir belgesel olması amaçlanmadığını” belirtmiştir. Filmi “Mozart ve Salieri teması üzerine bir fantezi” olarak tanımlamıştır. Mozart ile Salieri arasındaki husumet fikri, Alexander Puşkin’in 1830 tarihli Mozart ve Salieri adlı oyunuyla yaygınlık kazanmıştır. Bu oyunda Salieri, Mozart’ı sahnede öldürür. Söz konusu oyun, 1897’de Nikolay Rimski-Korsakov tarafından Mozart ve Salieri operasına uyarlanmıştır. Bu opera ise ilk kez 1914 yılında sessiz film yönetmeni Victor Tourjansky tarafından beyaz perdeye aktarılmıştır.
Film, En İyi Film ödülü de dahil olmak üzere on bir dalda Akademi Ödülü’ne aday gösterildi ve sekizini kazandı.
Filmin Künyesi
Yönetmen: Miloš Forman
Prodüktör: Saul Zaentz
Oyuncular: F. Murray Abraham, Tom Hulce, Elizabeth Berridge, Simon Callow, Roy Dotrice, Christine Ebersole
Süre: 161 Dakika
Ülke: ABD
Konu: Biyografi
Imdb: 8,3
