Ahmet Haşim hayatı ve şiirleri

Ahmet Haşim hayatı ve şiirleri (1884 – 1933)

By editor

Posted in | Tags : , , , , ,

Ahmet HaşimAhmet Haşim hayatı ve şiirleri

Ahmet Haşim 1884’te Bağdat’ta doğdu. Çocukluğu, ilerde yazacağı Şiir-i Kamer’deki (on iki şiirlik dizi) dizelerde izleri görülecek yalnızlık ve acı duygularıyla Dicle kıyılarında geçti. Annesini küçük yaşta yitirdi. 1895’te babasıyla birlikte İstanbul’a gelerek bir yıl Numune-i Terakki okulunda türkçesini geliştirdikten sonra, Galatasaray Lisesi’ne girdi (1897). O yıllarda Mecmua-i Edebiye’de ilk şiirlerini yayımlamaya başladı. Aslında okuma olanağını bulduğu Fransız simgeci (sembolist) ozanların etkisinde kalan Ahmet Haşim, 1906 yılında Galatasaray Lisesini bitirdi. Sınav kazanarak girdiği reji idaresinde çalışırken, bir süre Hukuk Fakültesi’ne de devam etti. Reji idaresinden ayrılarak İzmir Lisesi fransızca öğretmenliğine atandı.

1909’da Fecr-i Ati topluluğuna katıldı ve aynı yıl Maliye Bakanlığı’nda çevirmenlik görevi alarak Istanbul’a döndü. Servet-i Fünun dergisinde ve öbür dergilerde çeşitli şiirler yayımladı. Bu dönemdeki şiirlerini sonradan Göl Saatleri adı altında topladı (1921).

Yedek subay olarak Birinci Dünya savaşına katılan Ahmet Haşim, bir süre Çanakkale cephesinde bulundu. Ateşkesten sonra, Sanayi-i Nefise’de estetik ve mitoloji dersleri vermeye başladı (1920) ve Düyun-u Umumiye’ye girdi (1921). 1924 yılında Paris’e giderek Mercure de France dergisinde “Les tendances actuelles de la littérature turque” (Türk Edebiyatının Günümüzdeki Eğilimleri) başlıklı bir inceleme yayımladı. Yurda dönüşünde, Düyun-u Umumiye, Lozan antlaşması gereği kaldırılınca, Osmanlı Bankası’na geçti. 1927’de, böbreklerinden rahatsız olan sanatçı tedavi olmak amacıyla. ikinci kez Paris’e gitti. Kısa bir süre sonra İstanbul’a döndü ve sağlığının bozuk olması nedeniyle Osmanlı Bankası’ndaki görevinden ayrılmak zorunda
kaldı.

1928’de, Mülkiye’ye ve Harbiye’ye fransızca öğretmeni olarak atandı. Gene aynı dönemde kısa bir süre için Anadolu Şimendiferleri Şirketi Likidatörlüğü İdare Meclisi üyeliği yaptı. 1932 yılında böbrek ve karaciğer hastalığını tedavi ettirmek amacıyla Frankfurt’a gitti, ancak tam anlamıyla iyileşmeden yurda döndü ve 4 Haziran 1933’te öldü.

Ahmet Haşim edebi kişiliği

Simgeciliği izlenimci anlayışla birlikte yürüten Ahmet Haşim, Dergah dergisinde çıkan ”Bir Günün Sonunda Arzu” şiiri nedeniyle ağır eleştirilere uğramış, bu eleştirileri, “Şiirde Mana ve Vuzuh” başlıklı bir yazıyla yanıtlamıştır. 1926’da yayımlanan Piyâle adlı kitabının başına aldığı bu yazının bir bölümünde kendi sanat görüşünü şöyle açıklar.

“Oysa şair, ne bir gerçek habercisi, ne bir etkili ve güzel söz söyleyen insan, ne de bir yasa koyucudur. Şairin dili “düzyazı” gibi anlaşılmak için değil, fakat duyulmak üzere var olmuş, musiki ile söz arasında, sözden çok musikiye yakın aracı bir dildir.”

Şiirlerine göre anlamları alabildiğine açık olan düzyazılarını, Bize Göre ve Gurebahane-i Laklakan adlı kitaplarında toplayan Ahmet Haşim, Frankfurt yolculuğunda kaleme aldığı izlenimlerini de Frankfurt Seyahatnamesi adı altında yayımlamıştır. Kendinden sonra gelen bazı şairleri de etkileyen Ahmet Haşim, yazdığı ilk şiirlerde, osmanlıcada çok az kullanılmış arapça ve farsça kökenli sözcüklere yer vermiş, son şiirlerindeyse, yalın bir dile yönelmiştir.

BAŞLICA KİTAPLARI

Şiir: Göl Saatleri (1921); Piyâle (1926].

Fıkra: BizeGöre (1928); Gurebahane-i Laklakan [1928).

Gezi Notu: Frankfurt Seyahatnamesi (1933).

Şiir Örnekleri

MUKADDİME

Zannetmeki Güldür, ne de lale,

Ateş doludur tutma yanarsın,

Karşında şu gül gûn piyale…

 

İçmişti Fuzuli bu alevden,

Düşmüştü bu iksir ile Mecnun

Şi’rin sana anlattığı hale…

 

Yanmakta bu sagârdan içenler,

Doldurmuş onuçün şeb-i aşkı,

Baştan başa efgaan ile nale…

 

Ateş doludur, tutma yanarsın

Karşında şu gül gûn piyale

GÖL SAATLERİ

Mukaddeme

Seyr eyledim eşkâl-i hayâtı

Ben havz-ı hayâlin sularında.

Bir aks-i mülevvendir onunçün

Arzın bana ahcâr ü nebâtı.

I Öğle

Yeşil sularda büyük inciden çiçekler açar.

Gümüş böcekler okur âba bir neşîde-yi hâb,

Durur sevâhilin üstünde, bî-heves, bî-tâb,

Güneş zîyâsını içmiş benât-ı hâb ü serâb..

II Öğleden Sonra

İçer gümüş kıyılardan remîde âhûlar

Ve onların sesi eyler bütün sükûtu harâb;

Eder bu da’veti, durgun sulardan, istiğrâb

Gürültüsüz ve uzak mâi diğer âhûlar

III Akşam

Susar meşâcir-i pür-şâm içinde bülbül-i âb,

Sular semâ-yı hayâlâtı eyler istîâb:

Döner bu sâhil-i nîlîye gölgeden kuşlar

Ağızlarında güneşten birer kızıl dür-i nâb.

(Göl Saatleri)

IV Gece

Nücûm ü mâhı dökülmüş semânın eşcâra,

Melûl manzaralar şimdi bir gümüşlü sehâb;

Derin sulardaki ecrâmı avlayan kuşlar

Eder havâli-yi pür-nûr-ı mâh-tâba şitâb…

V Gece Yarısı

Ve ansızın suya etmekle mâh-ı dür sukut

Miyâh-ı ruhumu andırdı safha-yi tâlâb :

O rûh içinde muzî bir garîb nilüfer

Bütün elemlerin üstünde müncelî ter-ü-tâb…

VI Seher

Ağaçların seheri zirvesinde titreşiyor

Tuyûr-ı fâniye-i âlem-i tahayyül ü hâb.

Semâyı kaplayacak, şimdi, gâzeler gibi nûr

Zavallılar kalacaklar esîr-i ufk u türâb.

Ve onların gözü eyler nücûm-ı fecre itâb,

Ve onların sesi eyler “nihâyet”i işrâb…

Share this story

btt